Katedra Zoologii i Genetyki

Katedra Zoologii i Genetyki funkcjonuje od momentu powstania Wydziału Biologii na Uniwersytecie w Białymstoku, tj. od dnia 1 października 2019 roku. Są w niej kontynuowane i rozwijane  badania z wcześniejszych jednostek: Zakładu Zoologii Molekularnej, Zakładu Genetyki i Ewolucjonizmu oraz Pracowni Biologii Ewolucyjnej i Ekologii Owadów. 

Struktura Katedry

Katedra posiada strukturę wewnętrzną, w ramach której istnieją: Zakład Biologii Molekularnej, PracowniaBiologii Ewolucyjnej i Ekologii Owadów oraz Pracownia Zoologii Molekularnej. Pracownicy Katedry Zoologii i Genetyki realizują ciekawą, aktualną i zróżnicowaną tematykę naukowo-badawczą (znajduje się ona w opisie poszczególnych struktur KZiG). Publikują oni liczne artykuły w prestiżowych czasopismach naukowych na arenie międzynarodowej oraz w czasopismach popularno-naukowych, są otwarci na współpracę z innymi naukowcami. Jest to możliwe dzięki pasji i zaangażowaniu w badania naukowe oraz posiadaniu nowoczesnej aparatury badawczej w funkcjonującym w ramach Katedry Laboratorium Biologii Molekularnej. Katedra Zoologii i Genetyki szeroko współpracuje z otoczeniem zewnętrznym i bierze aktywny udział w życiu lokalnej społeczności (współpraca z WWF Polska i innymi organizacjami NGOs, ekspertyzy dla instytucji związanych z ochroną przyrody, Policją i Prokuraturą, audycje radiowe i telewizyjne, książki dla dzieci, etc.). W KZiG prowadzone są także bardzo interesujące, cenione przez studentów i doktorantów zajęcia dydaktyczne oraz realizowane są prace dyplomowe, magisterskie i doktorskie z zastosowaniem aktualnych i nowoczesnych metod biologii XXI wieku. Dwoje z pracowników (dr Agata Kostro-Ambroziak i dr Krzysztof Deoniziak) sprawują opiekę nad sekcjami Koła Naukowego Biologów Wydziału Biologii UwB).

Historia

Katedra Zoologii i Genetyki funkcjonuje od momentu powstania Wydziału Biologii na Uniwersytecie w Białymstoku, tj. od dnia 1 października 2019 roku. Są w niej kontynuowane i rozwijane  badania z wcześniejszych jednostek: Zakładu Zoologii Molekularnej, Zakładu Genetyki i Ewolucjonizmu oraz Pracowni Biologii Ewolucyjnej i Ekologii Owadów. KZiG posiada strukturę wewnętrzną, w ramach której istnieją: Zakład Biologii Molekularnej, PracowniaBiologii Ewolucyjnej i Ekologii Owadów oraz Pracownia Zoologii Molekularnej. Pracownicy Katedry Zoologii i Genetyki realizują ciekawą, aktualną i zróżnicowaną tematykę naukowo-badawczą (znajduje się ona w opisie poszczególnych struktur KZiG). Publikują oni liczne artykuły w prestiżowych czasopismach naukowych na arenie międzynarodowej oraz w czasopismach popularno-naukowych, są otwarci na współpracę z innymi naukowcami. Jest to możliwe dzięki pasji i zaangażowaniu w badania naukowe oraz posiadaniu nowoczesnej aparatury badawczej w funkcjonującym w ramach Katedry Laboratorium Biologii Molekularnej. Katedra Zoologii i Genetyki szeroko współpracuje z otoczeniem zewnętrznym i bierze aktywny udział w życiu lokalnej społeczności (współpraca z WWF Polska i innymi organizacjami NGOs, ekspertyzy dla instytucji związanych z ochroną przyrody, Policją i Prokuraturą, audycje radiowe i telewizyjne, książki dla dzieci, etc.). W KZiG prowadzone są także bardzo interesujące, cenione przez studentów i doktorantów zajęcia dydaktyczne oraz realizowane są prace dyplomowe, magisterskie i doktorskie z zastosowaniem aktualnych i nowoczesnych metod biologii XXI wieku. Dwoje z pracowników (dr Agata Kostro-Ambroziak i dr Krzysztof Deoniziak) sprawują opiekę nad sekcjami Koła Naukowego Biologów Wydziału Biologii UwB).

W Katedrze obecnie pracuje 10 pracowników badawczo-dydaktycznych, jeden adiunkt dydaktyczny, jedna osoba zatrudniona w ramach trzyletniego grantu Sonatina oraz dwoje pracowników inżynieryjno-technicznych.W Katedrze Zoologii i Genetyki ma swój gabinet również Profesor-Senior - Pan Profesor dr hab. Marek Gębczyński, dawny Kierownik Zakładu Zoologii Kręgowców, były  JM Rektor Uniwersytetu w Białymstoku. Inni emerytowani pracownicy KZiG to: dr Zofia Gębczyńska oraz dr hab. Janusz Sawoniewicz. W jednostkach wchodzących w skład KZiG pracowali wcześniej, lecz niestety nie ma ich już wśród nas: prof. dr hab. Wojciecha Staręgi, prof. dr hab. Stanisława Fedyka, dr Jana Raczyńskiego oraz dr Włodzimierza Chętnickiego (Profesor-Senior, wieloletni opiekun Koła Naukowego Biologów i zasłużony nauczyciel akademicki wielu pokoleń biologów na Naszej Uczelni).

Laboratorium Biologii Molekularnej zostało powołane przez Rektora Uniwersytetu w Białymstoku w 2010 roku jako jednostka ówczesnego Instytutu Biologii Wydziału Biologiczno-Chemicznego. Działalność laboratorium rozpoczęła się dużo wcześniej, kiedy w latach 80. ubiegłego wieku prof. dr hab. Marek Gębczyński, ówczesny kierownik Zakładu Zoologii Kręgowców i Ewolucjonizmu Instytutu Biologii, rozpoczął badania zmienności genetycznej populacji drobnych ssaków i stworzył w ww. zakładzie, laboratorium elektroforezy białek. Pod opieką prof. Marka Gębczyńskiego powstało szereg prac magisterskich oraz dwie prace doktorskie z wykorzystaniem allozymów jako markerów do badań zmienności genetycznej populacji ssaków. W roku 2006 laboratorium wzbogaciło się o sekwenator DNA, termocyklery PCR i inny sprzęt laboratoryjny, co pozwoliło rozpocząć,a następnie rozwinąć badania zmienności DNA.

Oferta współpracy

Oferta badawcza Katedry Zoologii i Genetyki
1. Analiza prób i śladów biologicznych przy pomocy markerów molekularnych (sekwencje mitochondrialnego i jądrowego DNA)
2. Ustalanie genotypów osobników różnych gatunków roślin i zwierząt w loci jądrowego mikrosatelitarnego DNA
3. Genetyczna identyfikacja płci u ssaków
4. Analizy bioakustyczne
5. Inwentaryzacja i monitoring wybranych grup owadów, a także płazów, gadów i ptaków.

Zastosowanie

Ad 1. Badanie prób i śladów biologicznych ma na celu ich identyfikację gatunkową (przyporządkowanie prób do taksonu roślin, zwierząt lub grzybów). Analizy te są przydatne w biologii sądowej do ustalenia przynależności taksonomicznej materiału nieznanego pochodzenia, zabezpieczonego w przestępstwach lub w diagnostyce molekularnej do identyfikacji np. parazytów ssaków kopytnych. Odbiorcami usług może być np. policja, służby celne, weterynaryjne, etc.

Ad 2. Genotypowanie w loci mikrosatelitarnych wybranych gatunków roślin i zwierząt ma na celu:
• identyfikację osobników w próbach biologicznych,
• określenie populacji, z której może pochodzić dany osobnik
• określenie stopnia introgresji u osobnika będącego migrantem z innej populacji lub wykrycie mieszańców międzygatunkowych
• określenie pokrewieństwa genetycznego (w tym rodzicielstwa) między osobnikami danego gatunku
• wykrywanie wieloojcowstwa i określanie genetycznego systemu kojarzeń
• wyznaczanie heterozygotyczności oraz inbredu poszczególnych osobników
• określenie poziomu zmienności genetycznej (polimorfizmu) badanych loci i populacji danego gatunku

Ad 3. Ustalenie płci osobników (dotyczy ssaków) metodami genetycznymi ma zastosowanie w zakładaniu i prowadzeniu hodowli, doborze osobników do kojarzeń oraz w biologii konserwatorskiej w działaniach związanych z reintrodukcją

Ad 4. Badania wpływu hałasu na organizmy żywe, w szczególności ptaki.

Ad 5. Inwentaryzacja i monitoring wybranych grup owadów, a także płazów, gadów i ptaków na potrzeby ocen oddziaływania na środowisko, planów ochrony, planów zadań ochronnych, nadzoru przyrodniczego inwestycji itp.

Aparatura

1. Sekwenator kapilarny ABI3130: automatyczny, 4-kapilarny sekwenator DNA do analizy sekwencji i określania wielkości fragmentów DNA
2. Aparaty do powielania DNA w reakcji PCR: Applied Biosystems, LabCycler, Biometra.
3. Wirówki, wytrząsarka, zamrażarki i lodówki, cieplarka, etc.
4. Specjalistyczna aparatura do analiz bioakustycznych w terenie.