Aktualności

Kolizje zwierząt z infrastrukturą antropogeniczną stanowią poważne zagrożenie dla dzikiej przyrody, a szklane powierzchnie należą do najniebezpieczniejszych elementów miejskiego krajobrazu dla ptaków. Szacuje się, że na świecie nawet miliard ptaków rocznie ginie w wyniku zderzeń z szybami. Mimo to faktyczna skala zjawiska bywa znacząco niedoszacowana – wiele ofiar znika, zanim zostaną zarejestrowane.

Najnowsze badania prowadzone na kampusie Uniwersytetu w Białymstoku, opublikowane w European Journal of Wildlife Research (IF: 2.0), pokazują, że w warunkach miejskich padlinożercy usuwają ponad 50% ptasich ofiar w ciągu doby, a ponad 75% znika w ciągu 72 godzin. Oznacza to, że nawet codzienny monitoring nie wychwyci wszystkich ofiar kolizji.

W projekcie zidentyfikowano sześć gatunków padlinożerców – od kuny domowej, przez myszołowa i srokę, po kota domowego, lisa oraz jeża wschodniego. To właśnie kuna była najaktywniejszym gatunkiem, odpowiadając za 43% przypadków usunięcia ptasich ofiar. Badania ujawniły również pierwszą naukową obserwację konsumpcji ptasich szczątków przez jeża wschodniego.

Zespół naukowy wykazał, że o tempie usuwania ofiar decydują nie tylko gatunki padlinożerców, ale też lokalizacja, struktura zabudowy, dostępność pożywienia oraz warunki pogodowe. Co ważne, miejsca o wyższej aktywności padlinożerców nie zawsze charakteryzowały się szybszym usuwaniem padliny – co wskazuje na bardziej złożone, behawioralne mechanizmy żerowania.

Badania prowadzono w latach 2021–2023 na dwóch stałych stanowiskach monitoringu zlokalizowanych na kampusie UwB. W pracach uczestniczył dr Krzysztof Deoniziak z Katedry Zoologii i Genetyki Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku, studenci z Koła Naukowego Biologów im. dr. Włodzimierza Chętnickiego, a partnerem projektu była Fundacja Szklane Pułapki.

Z artykułem można zapoznać się pod tym adresem: https://rdcu.be/e6I43

Deoniziak, K., Winiewicz, A., Nartowicz, M. et al. (2026). They come from dusk till dawn: scavenger activity and carcass removal in an urban environment with high bird-glass collision rates. Eur J Wildl Res 72, 40. https://doi.org/10.1007/s10344-026-02077-9

Figura 1 - Ustawienie fotopułapek i charakterystyka otoczenia na dwóch stanowiskach badawczych. Dla każdej lokalizacji (Wydział Matematyki – lewo; Wydział Fizyki – prawo) zdjęcia przedstawiają: (góra) fotopułapkę i jej bezpośrednie otoczenie, (środek) pole widzenia przed kamerą, (dół) przykładowy obraz zarejestrowany przez fotopułapkę.

Figura 2 -  Gatunki padlinożerców zarejestrowane podczas badania. Pułapka fotograficzna przy Wydziale Matematyki (kolumna lewa): kot, lis rudy i myszołów zwyczajny (od góry do dołu). Pułapka fotograficzna przy Wydziale Fizyki (kolumna prawa): kuna domowa, jeż wschodni oraz sroka zwyczajna (od góry do dołu).

Figura 3 - Względna aktywność zwierząt w czasie (dzień roku i pora dnia) przedstawiona w formie gradientu od koloru niebieskiego do czerwonego, przewidziana na podstawie uogólnionych modeli addytywnych (GAM). Aktywność ptaków oparto na obserwacjach sroki zwyczajnej, myszołowa zwyczajnego i sojki eurazjatyckiej. Aktywność łasicowatych oparto na obserwacjach kuny domowej, tchórza zwyczajnego, kuna leśnej oraz niezidentyfikowanych kun. Aktywność gryzoni oparto na obserwacjach myszy leśnej, szczura wędrownego, nornicy rudej oraz niezidentyfikowanych gryzoni. Zdarzenia związane ze skonsumowaniem rozmieszczonych ptaków zaznaczono czarnymi punktami.