Ochrona brzozy ojcowskiej w Beskidzie Wyspowym

16.09.2026

W sierpnia br. pracownicy naszego wydziału, Katarzyna i Piotr Jadwiszczakowie, spotkali się z Panem Bogdanem Łuczkowskim - wójtem gminy Łukowica (woj. małopolskie, powiat limanowski), Panem Jarosławem Czają - dyrektorem Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Turystyki w Łukowicy, dr. inż. Marcinem Widlakiem – inżynierem nadzoru w Nadleśnictwie Gorlice, dr. inż. Pawłem Hawryło – pełnomocnikiem Dziekana ds. Kół Naukowych Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie oraz Paniami Aleksandrą Urban i Marceliną Urban, studentkami URK i jednocześnie członkiniami Koła Naukowego Leśników.

Celem spotkania było omówienie możliwych sposobów ochrony brzozy ojcowskiej rosnącej na górze Skiełek (749 m) w gminie Łukowica. Brzoza ojcowska po raz pierwszy została opisana w Polsce w 1809, a  w 1928 roku sklasyfikowano ją jako gatunek hybrydowy Betula x oycoviensis pomiędzy brzozą brodawkowatą (Betula pendula) i obecnie wymarłą brzozą Szafera (Betula szaferi).


Pień brzozy ojcowskiej

Pień brzozy ojcowskiej.


Brzoza ojcowska od brzozy brodawkowatej różni się kilkoma wyraźnymi cechami morfologicznymi. Po pierwsze, jest zazwyczaj niższym drzewem (do 20 m wysokości) lub nawet krzewem, które intensywnie kwietnie i owocuje już w wieku dwóch lat. Po drugie, na krótkopędach często występuje u niej od czterech do sześciu liści (2 – 3 u B. pendula). Liście te są mniejsze i mają mniejszą liczbę nerwów bocznych w porównaniu do B. pendula. Jednak przeprowadzone badania genetyczne wykazały brak różnic pomiędzy brzozą ojcowską i brzozą brodawkowatą. Dlatego też zaproponowano aby traktować brzozę ojcowską jako odmianę brzozy brodawkowatej.

boj_liscie41_prawie_1mb.jpg

Liście brzozy ojcowskiej.


Obecnie brzoza ojcowska występuje na kilku stanowiskach w Polsce. Są to: Skiełek w Beskidzie Wyspowym,  Chojnik w Sudetach, Dolina Kobylańska i Hamernia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej oraz Czerwona Góra na Wyżynie Sandomierskiej. Spotykana jest także w Szwecji, Austrii, Rumunii, Ukrainie, Czechach oraz Rosji. W Polsce brzoza ojcowska podlega całkowitej ochronie, a głównym zagrożeniem dla tego wybitnie światłolubnego taksonu jest zarastanie jej stanowisk przez roślinność konkurencyjną. Na Skiełku występuje zaledwie kilka osobników brzozy ojcowskiej, zatem jej ochrona na tym stanowisku jest szczególnie nagląca.

boj_szyszki21_prawie_1mb.jpg

Kwiatostany brzozy ojcowskiej.

boj_szyszki31_prawie_1mb.jpg

Kwiatostany brzozy ojcowskiej.



loga_fundusze_ue__flaga_polski.jpg

Strona internetowa powstała w ramach projektu „Nowoczesny Uniwersytet dostępny dla wszystkich”
(umowa nr POWR.03.05.00-00-A007/20) realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój.

©2024 Wszystkie prawa zastrzeżone.

W ramach naszego serwisu www stosujemy pliki cookies zapisywane na urządzeniu użytkownika w celu dostosowania zachowania serwisu do indywidualnych preferencji użytkownika oraz w celach statystycznych. Użytkownik ma możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej. Więcej informacji można znaleźć w Polityce Prywatności Uniwersytetu w Białymstoku. Korzystając ze strony wyrażają Państwo zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z ustawieniami przeglądarki.